Yazı kategorisi: çocuk/gençlik edebiyatı

Evden kaçınca…

Bir kitaptan söz ederken lafa böyle başlanır mı bilmem, ama bir anne olarak Nuh Arpasuyu Evden Kaçıyor’u okumak benim için hiç kolay olmadı. Çocuk olarak okumak da zor gerçi bu hikâyeyi. Ben de çocuk sahibi biri olarak zorlandım işte, ama sonunda, “iyi ki okudum bu kitabı” dedim. Çünkü anneyi de Nuh Arpasuyu’nu da çok ama çok sevdim. Her ikisinin de yapabildiklerine hayran kaldım; hem mutlu oldum hem de çok hüzünlendim. Nuh Arpasuyu şanslı bir çocuk. Böyle bir annesi, böyle bir ailesi olduğu için… Ne ki şans her zaman süregelen bir durum olamıyor. O zaman da kendi şansınızı kendiniz yaratabiliyorsunuz, çünkü yaşam tüm güzelliğiyle ve sürprizleriyle devam ediyor…

İrlandalı yazar John Boyne yaşamın pek de konuşmayı, düşünmeyi istemediğimiz durumlarını yazmayı seviyor. O nedenle onun kitaplarını okumak zor. Büyükler yaşam deneyimiyle daha da zorlanıyordur belki. Hitap ettiği genç okuyucuları da, henüz çok da farkında olmadıkları ve bu nedenle gündemlerinde olmayan meselelerle yüzleştirdiği için zorlanıyor olabilirler. Çocuklara/gençlere yönelik yazdığı ilk romanı Çizgili Pijamalı Çocuk’un ardından Nuh Arpasuyu Evden Kaçıyor’da da aynı çizgiyi sürdürüyor John Boyne. İlk kitabında savaş ve Nazilere rağmen arkadaşlık vardı. Bu kitapta da yaşamın bize hazırladığı tatsız sürprizlerle nasıl baş edebileceğimizi anlatıyor. Tutulmayan sözlerin nelere yol açabileceği, yaşamın değeri, ölümün yakınlığı etrafında dolaşıyor Boyne. Evet zor, ama tam da bu nedenle kitapları büyük ilgi görüyor, en çok okunanlar listelerinde en üst sıralarda yer alıyor, film yapımcıları peşinden koşuyor ve şimdilik sadece ulusal ödüllerin sahibi olabiliyor. Genç ve üretken bir yazar. Hem büyükler hem çocuklar/gençler için yazıyor, ama Türkiye’de büyükler için yazdığı sadece tek bir kitabı yayımlanmış. Yani sizler şanslısınız.

Şimdi kitabın konusundan söz etmek gerekir gibi geliyor ama öte yandan bu, onun büyüsünü bozmak olacak. Evet, aynı zamanda büyülü bir kitap çünkü bu! Fazlasıyla sihir, fazlasıyla fantastik olay barındırıyor içinde. Olağan bir şeymiş gibi hem de.
Nuh Arpasuyu (Noah Barleywater) sekiz yaşında bir çocuk. Şehir merkezinden uzakta, orman kenarında anne babasıyla yaşıyor. Okulunu ve arkadaşlarını seviyor, ama yine de biraz yalnız bir çocuk. Kankası falan yok. Spor bayramında 500 metrede bronz kazanmış, ama ona göre bu öyle büyük bir başarı değil! Ve sonra bir gün kimseye bir şey söylemeden evden kaçmaya karar veriyor. Bunun herkes için daha iyi olacağını düşünüyor çünkü. Gün ağarmadan sessizce çıkıyor evden ve akşama kadar uzak kalıyor. Karşısına çıkan ‘tuhaf’ iki köyden sonra vardığı bir başka ‘tuhaf’ köyde, derme çatma bir oyuncakçıda yaşamını değiştirecek uzun bir gün geçiriyor Nuh Arpasuyu. Dükkânın sahibi yaşlı oyuncak yapımcısı ona kendi yaşam hikâyesini anlatıyor; büyüleyici kuklalarının arasında, onların verdiği esinle.

Serinkanlı bir çocuk Nuh. Aslında çok duygusal, ama duygularını belli etmeyi sevmiyor. Akıllı ve duyarlı bir çocuk aynı zamanda. Sıradan bir dükkânda, sıradan yaşlı bir oyuncakçıyla değil sonuçta. Dükkândaki her şey büyülü ve yaşlı adamın arkadaşları buradaki bazı eşyalar, hatta kapılar ve oyuncaklar ile kuklalar. İki de kadim dostu var, onları da unutmayalım; sosis köpek ve eşek. Ama onlar köyde yaşıyorlar ve tabii ki Nuh Arpasuyu’yla da tanışıyorlar. Sonunda, yaşlı adamın deneyimleri -ve soruları- Nuh’un bir karar almasına, hem de yaşamını etkileyecek bir karar almasına neden oluyor…

Nuh Arpasuyu’nun sıradan gibi görünen yaşamının tatsız bir evresini anlatıyor John Boyne. Aslında olağan olan, ama çoğumuzun olağanüstü bir şekilde yaşadığı bir süreci, kabul edilmesi, aşılması gereken haline getiriyor çaktırmadan. Bir gerçek bir de gerçek dışı dünya yaratıyor ve ikisini iç içe geçiriyor. Gerçek dışı, okuyanı ‘gerçek’ten uzaklaştırmaya, gerçeğin sertliğini yumuşatmaya başlarken, gerçek dışı dünya için de ‘olabilir’ hissi uyandırıyor. Her şey bittiğinde, kitabı okurken sürekli içinizde hissettiğiniz ağırlık yerini hafifliğe bırakıyor, “evet olabilir” diyerek devam ediyorsunuz yaşamaya…

Kitapta hoşuma gitmeyen tek şey, yaşlı oyuncakçı ya da kuklacının hikâyesinin Pinokyo ve Gepetto’ya bağlanması oldu. Çoğu kişinin aksine Pinokyo masalını seven biri değilim ben, belki de bu nedenle bu bağlantı hoşuma gitmedi. Sonuçta her kukla hikâyesinde Pinokyo’yu anımsamamız gerekmiyor diye düşünüyorum. Ama John Boyne anımsamanın bir adım ötesine geçip yaşlı adamın öyküsünü dosdoğru oraya bağlamış ve bir çeşit çağdaş Pinokyo masalı yaratmış aynı zamanda. İyi, güzel, hoş, Pinokyo’nun aksine bu hatalarından ders almış bilge yaşlı adamı ben de sevdim, ama özgün bir kukla yapımcısı daha ilginç olmaz mıydı diye düşünmeden de edemedim açıkçası…

Son olarak, çizimlerden söz etmeliyim. Kapaktan başlarsam; kitapta beni ilk tavlayan şeylerden biri oldu kapak. Basit, iddiasız bir ağaç resmi. Artık dallarından sarkan yıldızlar mı, sakinliği miydi beni etkileyen bilemeyeceğim, ama tıpkı hikâyedeki ağaç gibi sihirli bir etkisi oldu bende. John Boyne’un kitabı olduğunu bilmesem de elim giderdi bu kitaba. Çizimlerin içerideki etkisi de pek farklı değil aslında. Az sayıdaki, sanki bir günlük tutuyormuş gibi numaralandırılmış, altlarına minik notlar yazılmış bu yalın ve hoş çizimler ve tabii ki kitap kapağı İrlandalı çizer ve yazar Oliver Jeffers’a ait. (Oliver Jeffers’ı Türkiyeli okurlar pek tanımıyorlar ne yazık ki, ama hazır söz ondan açılmışken bu müthiş sanatçının kitaplarının Türkiye’de yayımlanmasının zamanı geldi de geçiyor demek istiyorum.)

Evet, ben şimdi Nuh Arpasuyu’nun hikâyesinin filmini bekliyorum. Kesinlikle sinematografik bir anlatımı var çünkü ve tıpkı Çizgili Pijamalı Çocuk’ta olduğu gibi film yapımcıları peşine düşecektir bu hikâyenin de…

http://www.remzi.com.tr/kitapGazetesi.asp?id=3&ay=5&yil=2011&bolum=14

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s